Komitet Nauk o Kulturze Antycznej Polskiej Akademii Nauk powstał w 1952 roku jako jeden z jedenastu komitetów naukowych powołanych przy Wydziale I. W skład Komitetu weszli Bronisław Biliński, Ryszard Gansiniec, Adam Krokiewicz, Iza Małowist-Bieżuńska, Kazimierz Michałowski, Tadeusz Sinko, Stefan Srebrny, Władysław Strzelecki, Wiktor Steffen i Rafał Taubenschlag. Funkcję przewodniczącego objął Kazimierz Kumaniecki.

W 1960 roku przeprowadzono reorganizację komitetów. Uznano, że komitety Orientalistyki, Nauk o Kulturze Antycznej oraz Neofilologiczny mają podobny (filologiczny) charakter, i powołano w ich miejsce Komitet Nauk Filologicznych, składający się z trzech sekcji: Nauk o Kulturze Antycznej, Neofilologii i Orientalistycznej. Przewodniczącym Komitetu Nauk Filologicznych został Kazimierz Kumaniecki. Zmiana ta była krótkotrwała i w 1962 roku powrócono do stanu pierwotnego, powołując z powrotem trzy zlikwidowane komitety.

Kazimierz Kumaniecki pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej przez pierwsze dwadzieścia pięć lat jego istnienia. Po jego śmierci w czerwcu 1977 roku obowiązki przewodniczącego przejął jego zastępca, Józef Wolski. W kolejnych latach przewodniczącymi Komitetu byli: Jan Wikarjak (1978-1983), Jerzy Łanowski (1984-1989), Anna Sadurska (1990-1995), Witold Wołodkiewicz (1996-2002), Jerzy Danielewicz (2003-2011) oraz Krystyna Bartol (2011-2018).

W ramach Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej powstały następujące sekcje (początkowo zwane komisjami): Bizantynologiczna (utworzona w 1963 roku, reaktywowana w 1980), Neolatynistyki i Recepcji Kultury Antycznej (wcześniej Neolatynistyczna, powołana w 1982 roku), Praw Antycznych (wcześniej Nauk Prawnych, utworzona w 1982 roku) oraz Archeologiczna (powstała w roku 2011).

Od początku istnienia Komitetu podstawową formę jego działalności stanowiły comiesięczne wykłady, których celem była integracja badaczy związanych z różnymi dyscyplinami zajmującymi się starożytnością. Komitet prowadził również wymianę biblioteczną z zagranicą oraz reprezentował polskie środowisko naukowe w międzynarodowych gremiach. Szczególnie bliską współpracę nawiązano z Association Internationale des Études Byzantines (członkowie Komitetu regularnie brali udział w organizowanych przez towarzystwo co pięć lat konferencjach bizantynologicznych). Komitet organizował również konferencje naukowe i szkoleniowe, m.in. skierowaną do młodszych pracowników naukowych konferencję „Najnowsze kierunki i metody badań w naukach o kulturze antycznej” (1976), konferencję badawczą „Wergiliusz i jego recepcja w kulturze polskiej” (1983) czy międzynarodową konferencję „Fragments, Holes, and Wholes: Reconstructing the Ancient World in Theory and Practice” (2014).

W ramach swych zadań Komitet opiniował plany studiów (szkolnictwo wyższe, kierunki filologia klasyczna i archeologia śródziemnomorska), oceniał działalność Polskiego Towarzystwa Filologicznego i dokonywał przeglądu badań prowadzonych w Polsce we wszystkich dyscyplinach wchodzących w skład nauk o kulturze antycznej. W 1976 roku, w związku z planowaną reformą szkolnictwa, Komitet wystosował oficjalne pismo do Ministra Oświaty i Wychowania, postulujące wprowadzenie nauki języków klasycznych, łaciny i greki, oraz kultury antycznej w wybranych szkołach.

Komitet prowadził również działalność publikacyjną, wydając m.in. serie „Archiwum Filologiczne”, „Bibliotheca Latina Medii et Recentioris Aevi”, „Auctorum Graecorum et Latinorum Opuscula Selecta” i „Biblioteka Przekładów z Literatury Antycznej” oraz czasopismo „Meander”.

Opracowała Katarzyna Jażdżewska